Persberichten

Op 1 augustus 1901 nam dr. Max Mendelson als eerste directeur het pas opgerichte Bureau voor de Statistiek van de stad Aken over. In iets minder dan veertien jaar bouwde hij de dienst helemaal vanaf de grond op – totdat hij tijdens de Eerste Wereldoorlog sneuvelde.

Mendelson werd in 1875 geboren in Wetzendorf, in het huidige Saksen-Anhalt. Hij studeerde economie en rechten in Halle en promoveerde tot Dr. phil.

In 1898 ging hij als assistent bij de Kamer van Koophandel in Aken werken, waarna de stad hem in 1901 benoemde tot directeur van haar nieuwe Bureau voor de Statistiek. Hij zette zich met veel toewijding in voor de opbouw van het bureau. Tot zijn taken behoorde het verzamelen van alle stadsstatistieken, het opstellen van het jaarlijkse bestuursverslag en het regelen van de kieslijsten en alle werkzaamheden voor de verkiezingen voor de Rijksdag, de deelstaatparlementen en de gemeenteraad.

De kern werd gevormd door het verzamelen van gegevens: de beroeps- en bedrijfsregistraties en de volks- en woningentellingen. In 1901 werd er voor het eerst ook in Aken een enquête gehouden naar de beroepskeuze van scholieren na de basisschool. Voor deze taken zocht Mendelson al vroeg naar hulpkrachten; het aantal medewerkers schommelde tussen de vijf en twaalf.

Naast zijn werk in Aken was hij actief in de Vereniging van Duitse Stadsstatistici en was hij onder andere medeauteur van het Statistisch Jaarboek van Duitse Steden uit 1910. Tijdgenoten benadrukken zijn onvermoeibare werklust; zo werkte hij soms tot diep in de nacht aan een rapport. Veel publicaties uit zijn ambtsperiode zijn echter verloren gegaan toen het kantoor tijdens de Tweede Wereldoorlog twee keer werd verwoest.

Naast zijn dagelijkse werk op kantoor gaf hij les aan de hogere handelsschool en hield hij talloze lezingen, bijvoorbeeld over het verband tussen sterfte en het weer (1903), over de huisvestingsproblematiek (1905) of over het belang van statistiek voor de sociale wetenschappen, wetgeving en bestuur (1905). Zijn interesse reikte ook verder dan de statistiek, zoals blijkt uit een lezing uit 1912, waarin hij bij de Akense Geschiedenisvereniging sprak over „David Hansemann en zijn betekenis voor Aken“.

Mendelson werd bij het uitbreken van de oorlog opgeroepen, diende uiteindelijk als kapitein, kreeg het IJzeren Kruis en stierf op 18 mei 1915 na een zware verwonding in een veldhospitaal in Rusland. Na zijn overbrenging naar Aken werd hij begraven op de Waldfriedhof, waar je zijn eregraf vandaag de dag nog steeds kunt vinden, niet ver van de Bismarcktoren. Zijn taken werden overgenomen door Gustav Elfert, die al sinds 1910 als wetenschappelijk medewerker bij het bureau werkte.

Bronnen: Statistisch Jaarboek en het stadsarchief van Aken

125 jaar – een reis door de
statistieken Het team van de statistische dienst viert dit jubileumjaar – helemaal in lijn met hun taak – met een reis langs allerlei interessante en bijzondere cijfers, gegevens en feiten over de keizerstad. Van de bevolkingsontwikkeling en veranderingen in het grondgebied tot het aantal toeschouwers bij thuiswedstrijden van Alemannia. Tot augustus 2027 publiceert de stad Aken regelmatig nieuwe delen van deze serie op aachen.de/statistik.