Persberichten

• …laat een plattegrond zien van de renbaan op de Brander Heide uit 1836.
• Al in 1821 vond er een eerste paardenrace volgens het Engelse model plaats. Deze wordt gezien als een van de vroegste, misschien zelfs wel de allereerste op Duits grondgebied.
• In 1896 stopte de Aachener Rennverein om verschillende redenen met de races. Het idee voor een „Laurensberger Rennverein“ was geboren.

Het stadsarchief van Aken zet regelmatig interessante stukken uit zijn depots in de schijnwerpers als ‘Archiefstuk van de maand’. Het stuk, met een korte toelichting, wordt tentoongesteld in een vitrine in de foyer van het stadsarchief aan de Reichsweg en is ook digitaal te zien op de website van het archief. In augustus 2026 is dat een plattegrond van de oorspronkelijke renbaan op de Brander Heide op schaal 1:10.000, met het nieuwe tracé uit 1835/36 vergeleken met het gestreepte tracé uit 1834. Ten westen van het racecircuit staat het landgoed Neuenhof aangegeven, ten noordoosten de huizen van het dorpje Freund, en in het zuiden zie je gebouwen uit Brander. De plattegrond is in kaart gebracht door landmeter Wildt en uitgevoerd door lithograaf Peil.

Paardenraces als belangrijk onderdeel van het
kuuroordleven. Paardenraces naar Engels voorbeeld waren in de 19e eeuw een belangrijk onderdeel van de burgerlijke cultuur en vooral van het kuuroordleven. Een eerste galoprace naar Engels voorbeeld vond plaats op 15 juli 1821 „op de grote heide bij het bosgebied Brand“. De race, georganiseerd door de pas opgerichte Aachener Rennverein, geldt als een van de vroegste, misschien zelfs wel de vroegste op Duits grondgebied. De race werd gehouden met „renpaarden en lokale akkerpaarden“. Een Engelse stalmeester zorgde ervoor dat de wedstrijd goed verliep.

De race werd georganiseerd ter ere van koning Frederik Willem III, die zijn op één na oudste zoon Willem, de latere keizer Willem I, als vertegenwoordiger naar Aken stuurde. Het reglement, dat in het Duits en Frans was opgesteld en in 1821 voor het eerst werd aangenomen door de commissie voor de organisatie van de paardenraces en voor alle latere wedstrijden werd herzien, legde gedetailleerd de voorwaarden voor de race vast, bijvoorbeeld voor de start, het parcours, de verantwoordelijkheden van de deelnemers, het inzetten van de paarden en nog veel meer.

Grote drukte en veel
enthousiasme. De Stadt-Aachener Zeitung schreef in haar uitgave van 17 juli 1821 enthousiast over de eerste race: „[…] de toestroom van mensen was zo groot dat niet alleen, al rond 3 uur, de hele cirkel rond de baan – die een Engelse mijl in omtrek besloeg – door de duizenden toeschouwers dicht opeengepakt was, maar ook de naburige velden en bomen waren tot in de hoogste takken bezaaid met mensen, wat samen met de honderd of meer koetsen – grotendeels van buitenlandse heren – en een ontelbare stoet ruiters […] een hartverwarmend schouwspel opleverde.”

Na een onderbreking werden er vanaf 1834 elk jaar paardenraces gehouden op de Brander Heide. Op 17 augustus 1836 schreef de Stadt-Aachener Zeitung: „Het seizoen van dit jaar is een van de populairste die Aken ooit heeft gehad. Elke dag komt er meer publiek op af, want het hoogtepunt van alle vermaak dat de stad haar gasten probeert te bieden – de paardenrace – komt steeds dichterbij. En inderdaad, er zijn al zoveel bezoekers aangekondigd dat er, ondanks de talrijke en zo prachtig ingerichte hotels, een tekort aan ruimte voor de gasten zal ontstaan.”

Afgelaste races, stopzetting van de wedstrijden en het begin van de
ALRV Vanaf 1841 werd de race meerdere keren afgelast, vanaf 1846 zelfs 23 jaar lang, totdat het terrein van de Brander Heide vanaf 1869 weer werd gebruikt voor regelmatige paardenraces. In 1896 stopte de Aachener Rennverein om verschillende redenen met de races. Het idee voor een „Laurensberger Rennverein“ ontstond, en de vereniging werd in 1898 opgericht. Hieruit ontstond in 1923 de Aachen-Laurensberger Rennverein.

Het paardensporttoernooi van Aken als CHIO
. De nieuwe vereniging begon met het organiseren van nieuwe wedstrijden en toernooien, die zich snel verder ontwikkelden. In 1933 werd het paardensporttoernooi van Aken voor het eerst georganiseerd als „Concours Hippique International Officiel“ (CHIO), een titel van de Internationale Paardensportfederatie die werd toegekend aan toernooien die aan bepaalde criteria voldeden. Van 1930 tot 1936 werden er in het kader van de paardensporttoernooien ook weer races georganiseerd op de „Brander Heide“, maar niet op het historische raceterrein, maar op het terrein van de Exerzierplatz Krummerück.

Bronnen:
Stadsarchief Aken, PRZ 12-70; PRZ 20-8; Stadt-Aachener Zeitung; Fusenig, Anette: „Hoe je een ‚Wereldfeest van de paardensport’ bedenkt – Het spring-, rij- en menwedstrijdtoernooi van Aken van 1924 tot 1939”, proefschrift, Aken 2004